Onlayn satış və lisenziya şərtləri niyə insanları qorxudur?
Onlayn satış ideyası bir çox insan üçün cazibədardır: evdən işləmək, əlavə gəlir qazanmaq, biznes qurmaq. Amma iş “rəsmi məsələlərə” gələndə birdən-birə həvəs ölür. Səbəb sadədir – qanunvericiliklə bağlı qorxu. Əslində isə qorxulu olan qanunlar yox, qanunları bilməməkdir.
Qanunvericilik qorxusu haradan yaranır?
Bu qorxu əsasən şayiələrdən və yarımçıq məlumatlardan yaranır. “Filankəs cərimə olundu”, “kartını blokladılar”, “vergi geriyə dönük hesablandı” kimi sözlər insanı təşvişə salır. Amma çox vaxt bu halların arxasında qanunsuz və qeydiyyatsız fəaliyyət dayanır.
“VÖEN açmaq” və “vergi” sözlərinin psixoloji təsiri
Bu sözlər çoxlarına ağır gəlir. Elə bil VÖEN açan kimi bütün qazancın əlindən alınacaq. Halbuki VÖEN sadəcə sənin rəsmi sahibkar olduğunu göstərir. Vergi isə qazancın bir hissəsidir, hamısı yox.
Onlayn satış üçün lisenziya tələb olunurmu?
Ən çox verilən suallardan biri budur. Qısa cavab: xeyr, hər onlayn satış üçün lisenziya lazım deyil.
Lisenziya tələb olunan fəaliyyət növləri
Aşağıdakı sahələrdə onlayn satış etmək üçün mütləq lisenziya tələb olunur:
- Dərman və tibbi vasitələr
- Spirtli içkilər və tütün məhsulları
- Tibbi və diaqnostik xidmətlər
- Maliyyə və sığorta xidmətləri
Bu sahələr dövlət tərəfindən ciddi nəzarət olunur.
Lisenziya tələb olunmayan onlayn satışlar
Aşağıdakı satışlar üçün lisenziya tələb olunmur:
- Geyim və ayaqqabı
- Aksesuar və hədiyyəlik məhsullar
- Elektronika və məişət texnikası
- Onlayn kurslar və təlimlər
Yəni Instagram mağazası açıb köynək satırsansa, lisenziya axtarmağa ehtiyac yoxdur.
Onlayn satış üçün VÖEN açmaq mütləqdirmi?
Qısa və konkret cavab: bəli, əgər satış davamlıdırsa.
VÖEN nədir və niyə lazımdır?
VÖEN – Vergi Ödəyicisinin Eyniləşdirmə Nömrəsidir. Bu nömrə ilə sən:
- Rəsmi satış edirsən
- Vergi hesabatı verirsən
- Bank və ödəniş sistemləri ilə rahat işləyirsən
VÖEN olmadan satış qeyri-rəsmi sayılır.
Fiziki şəxs kimi VÖEN
Yeni başlayanlar üçün ən rahat formadır:
- Açılması asandır
- Xərci azdır
- Kiçik və orta satışlar üçün idealdır
Əksər onlayn satıcılar bu formada başlayır.
Hüquqi şəxs (MMC) kimi VÖEN
Daha böyük planların varsa:
- Brend qurmaq
- Partnyorlarla işləmək
- Böyük dövriyyə
VÖEN açmadan satışın riskləri
Əgər uzun müddət şəxsi kartına mütəmadi ödənişlər gəlirsə:
- Bank məlumat ötürə bilər
- Vergi orqanı gəliri hesablayar
- Cərimə riski yarana bilər
Onlayn satışda vergi növləri
Sadələşdirilmiş vergi
Kiçik bizneslər üçün ən populyar seçimdir.
- Dövriyyədən müəyyən faiz tutulur
- Hesablaması sadədir
- Mühasibat yükü azdır
Gəlir vergisi
Bu modeldə:
- Gəlirdən xərclər çıxılır
- Qalan məbləğdən vergi ödənilir
Xərci çox olan bizneslər üçün uyğundur.
ƏDV (əlavə dəyər vergisi)
Dövriyyə müəyyən həddi keçdikdə:
- ƏDV qeydiyyatı məcburi olur
- Daha çox hesabat tələb edir
Hansı halda hansı vergi seçilməlidir?
Bu, satış həcminə və biznes modelinə bağlıdır. Ən sağlam yol – mühasiblə məsləhətləşməkdir.
Vergi yoxlamaları və cərimələr
Vergi yoxlaması qorxulu səslənsə də, düzgün işləyən üçün problem deyil.
Ən çox rast gəlinən cərimələr
- Gəlirin gizlədilməsi
- Hesabatların gec verilməsi
- Qeydiyyatsız fəaliyyət
Necə qorunmaq olar?
Çox sadə:
- VÖEN aç
- Vaxtında hesabat ver
- Gəliri gizlətmə
Yeni başlayanlar üçün praktik yol xəritəsi
Addım-addım düzgün başlama planı
- Fəaliyyətini müəyyən et
- Fiziki şəxs kimi VÖEN aç
- Vergi rejimini seç
- Bank hesabı və ödəniş sistemi qur
Nəticə
Onlayn satış fəaliyyəti müasir biznes mühitində sürətlə inkişaf edən və geniş imkanlar yaradan sahələrdən biridir. Lakin bu fəaliyyətin davamlı və problemsiz şəkildə aparılması üçün hüquqi və vergi öhdəliklərinin düzgün başa düşülməsi və vaxtında icra olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Praktikada onlayn satışa başlamaq istəyən şəxslərin qarşılaşdığı əsas çətinliklərin əksəriyyəti qanunvericiliyin mürəkkəbliyindən deyil, mövcud tələblər barədə kifayət qədər məlumatlı olmamaqdan irəli gəlir.
Məqalədə qeyd olunduğu kimi, onlayn satış fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün VÖEN-in açılması, uyğun vergi rejiminin seçilməsi və fəaliyyət növünə görə lisenziya tələblərinin yoxlanılması əsas hüquqi addımlar hesab olunur. Bu tələblərə əməl edilməsi sahibkarlıq fəaliyyətinin şəffaf şəkildə həyata keçirilməsini təmin edir və gələcəkdə yarana biləcək hüquqi risklərin qarşısını alır.
Eyni zamanda, rəsmi şəkildə aparılan onlayn satış fəaliyyəti biznesin inkişafı üçün daha geniş imkanlar yaradır. Qanuni əsaslarla fəaliyyət göstərən sahibkarlar marketplace platformaları ilə əməkdaşlıq edə, korporativ müştərilərlə işləyə və gələcəkdə biznes strukturunu genişləndirərək hüquqi şəxs formasına keçidi daha rahat şəkildə həyata keçirə bilirlər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə biznesin dayanıqlılığını və bazar etibarını artırır.